Maikling Kuwento
20 OctTopic/ Paksang Aralin: MAIKLING KUWENTO
Year Level of Students: Para sa Ika-apat na taon ng sekondarya
OBJECTIVES/ LAYUNIN:
a. Nasusuri ang iba’t ibang elemento ng maikling katha, gaya ng tagpuan, tauhan, banghay at iba pa;
b. nakasasali ng masigasig ang mga mag-aaral sa talakayan;
c. makalugdan ang pagsali sa mga aktibiting may kaugnayan sa aralin.
MAIKLING KUWENTO
Ayon kay Edgar Allan Poe, ang tinaguriang Ama ng Maikling Kuwento ay isang akdang pampanitikang likha ng guniguni at bungang –isip na hango sa isang tunay na pangyayari sa buhay.
Ito ay nababasa sa isang tagpuan, nakapupukaw ng damdamin, at mabisang nakapagkikintal ng diwa o damdaming may kaisahan.
Tinatalakay ang natatangi at mahahalagang pangyayari sa buhay ng pangunahing tauhan.
May kapayakan at kakauntian ng mga tauhan.
Nagpapakita ng isang makabuluhang bahagi ng buhay ng tao.
Topic/ Paksang Aralin: MAIKLING KUWENTO
Year Level of Students: Para sa Ika-apat na taon ng sekondarya
OBJECTIVES/ LAYUNIN:
a. Nasusuri ang iba’t ibang elemento ng maikling katha, gaya ng tagpuan, tauhan, banghay at iba pa;
b. nakasasali ng masigasig ang mga mag-aaral sa talakayan;
c. makalugdan ang pagsali sa mga aktibiting may kaugnayan sa aralin.
MAIKLING KUWENTO
Ayon kay Edgar Allan Poe, ang tinaguriang Ama ng Maikling Kuwento ay isang akdang pampanitikang likha ng guniguni at bungang –isip na hango sa isang tunay na pangyayari sa buhay.
Ito ay nababasa sa isang tagpuan, nakapupukaw ng damdamin, at mabisang nakapagkikintal ng diwa o damdaming may kaisahan.
Tinatalakay ang natatangi at mahahalagang pangyayari sa buhay ng pangunahing tauhan.
May kapayakan at kakauntian ng mga tauhan.
Nagpapakita ng isang makabuluhang bahagi ng buhay ng tao.
UGAT NG MAIKLING KUWENTO
Mitolohiya
Ito’y salaysay tungkol sa iba’t ibang diyos na pinaniniwalaang mga sinaunang katutubo.
Ang salaysay na ito ay tungkol sa mga kababalaghan at tungkol sa kanilang mga pananalig at paniniwala sa mga anito.
Alamat
Isinasalaysay ng kuwentong ito ang pinagmulan ng isang bagay, pook, pangyayari at iba pa. Pinalulutang din dito ang mahahalagang mensahe at mga aral sa buhay.
Pabula
Ito’y isang uri ng kuwentong gumagamit ng mga hayop bilang mga tauhan. Bagama’t kathang-isip lamang ang kuwentong ito walang tiyak na batayan. Ang pabula ay naghahatid pa rin ng mahahalagang mensahe at aral ng buhay.
Parabula
Ito’y salaysay na hango sa Bibliya. Lumulutang dito ang moral at ispiritwal na pamumuhay ng mga tao at ang paglalahad ay patalinghaga.
Kuwentong Bayan
Ipinapakita sa salaysay na ito ang pag-uugali, tradisyon, paniniwala, pamahiin at kultura ng isang lipi. Inilalahad din dito ang mga suliraning hinarap ng tribu na siyang mag-iiwan ng aral at tiyak na mensahe sa mga mambabasa.
Anekdota
Ito’y nagsasalaysay ng mga pangyayaring katawa-tawa at ang mga pangyayari’y kapupulutan ng mga aral sa buhay.
MGA URI NG KUWENTO
1. Kuwentong Nagsasalaysay
Ito ay masaklaw, timbang na timbang ang mga bahagi, maluwag at hindi apurahan ang paglalahad.
2. Kuwentong Pangkatauhan
Binibigyang diin nito ang tauhan o mga tauhang gumagalaw sa kuwento. (Halimbawa: Kuwento ni Mabuti ni G.E.M.)
3. Kuwentong Katutubong Kulay
Binibigyang diin nito ang tagpuan at kapaligiran ng isang pook. Masusing inilalarawan ang mga tao sa isang pook, ang mga pamumuhay nila, ang kanilang mga kaugalian at gawing napapaloob sa kuwento. ( Halimbawa: May Daigdig sa Karagatan ni Clemente Bautista)
4. Kuwentong Sikolohiko
Inilalarawang mabuti nito ang mga tauhan sa isipan ng mambabasa upang maipadama ang damdamin at nararanasan ng isang tao sa harap ng isang pangyayari o sitwasyon.
5. Kuwentong Talino
Mahusay ang pagkakabuo ng balangkas nito, kailangang lumikha ang may-akda ng makauliraning kalagayan upang mamahay sa pag-aalinlangan hanggang sa ang takdang oras ay sumapit ang paglalahad ng kalutasan.
6. Kuwento ng Katatawanan
Ang takbo ng mga pangyayari ay may kabagalan at may mangilan-ngilang paglihis sa balangkas at galaw ng mga pangyayari.
7. Kuwento ng Katatakutan
Pinupukaw nito ang kawilihan ng mambabasa sa halip na ang kilos sa kuwento. Binibigyang diin ang simulang kaisahan at bisa.
UGAT NG MAIKLING KUWENTO
Mitolohiya
Ito’y salaysay tungkol sa iba’t ibang diyos na pinaniniwalaang mga sinaunang katutubo.
Ang salaysay na ito ay tungkol sa mga kababalaghan at tungkol sa kanilang mga pananalig at paniniwala sa mga anito.
Alamat
Isinasalaysay ng kuwentong ito ang pinagmulan ng isang bagay, pook, pangyayari at iba pa. Pinalulutang din dito ang mahahalagang mensahe at mga aral sa buhay.
Pabula
Ito’y isang uri ng kuwentong gumagamit ng mga hayop bilang mga tauhan. Bagama’t kathang-isip lamang ang kuwentong ito walang tiyak na batayan. Ang pabula ay naghahatid pa rin ng mahahalagang mensahe at aral ng buhay.
Parabula
Ito’y salaysay na hango sa Bibliya. Lumulutang dito ang moral at ispiritwal na pamumuhay ng mga tao at ang paglalahad ay patalinghaga.
Kuwentong Bayan
Ipinapakita sa salaysay na ito ang pag-uugali, tradisyon, paniniwala, pamahiin at kultura ng isang lipi. Inilalahad din dito ang mga suliraning hinarap ng tribu na siyang mag-iiwan ng aral at tiyak na mensahe sa mga mambabasa.
Anekdota
Ito’y nagsasalaysay ng mga pangyayaring katawa-tawa at ang mga pangyayari’y kapupulutan ng mga aral sa buhay.
MGA URI NG KUWENTO
1. Kuwentong Nagsasalaysay
Ito ay masaklaw, timbang na timbang ang mga bahagi, maluwag at hindi apurahan ang paglalahad.
2. Kuwentong Pangkatauhan
Binibigyang diin nito ang tauhan o mga tauhang gumagalaw sa kuwento. (Halimbawa: Kuwento ni Mabuti ni G.E.M.)
3. Kuwentong Katutubong Kulay
Binibigyang diin nito ang tagpuan at kapaligiran ng isang pook. Masusing inilalarawan ang mga tao sa isang pook, ang mga pamumuhay nila, ang kanilang mga kaugalian at gawing napapaloob sa kuwento. ( Halimbawa: May Daigdig sa Karagatan ni Clemente Bautista)
4. Kuwentong Sikolohiko
Inilalarawang mabuti nito ang mga tauhan sa isipan ng mambabasa upang maipadama ang damdamin at nararanasan ng isang tao sa harap ng isang pangyayari o sitwasyon.
5. Kuwentong Talino
Mahusay ang pagkakabuo ng balangkas nito, kailangang lumikha ang may-akda ng makauliraning kalagayan upang mamahay sa pag-aalinlangan hanggang sa ang takdang oras ay sumapit ang paglalahad ng kalutasan.
6. Kuwento ng Katatawanan
Ang takbo ng mga pangyayari ay may kabagalan at may mangilan-ngilang paglihis sa balangkas at galaw ng mga pangyayari.
7. Kuwento ng Katatakutan
Pinupukaw nito ang kawilihan ng mambabasa sa halip na ang kilos sa kuwento. Binibigyang diin ang simulang kaisahan at bisa.
8. Kuwento ng Kababalaghan
Binibigyang diin nito ang mga bagay na kapana-panabik, hindi kapani-paniwala at salungat sa hustong bait, kaisipan at karanasan ng tao. Kataka-taka ang mga pangyayari subalit magbibigay ang mga ito ng kasiyahan sa mambabasa.
9. Madulang Pangyayari
Ang mga pangyayari ay kapansin-pansin, lubhang mahalaga, nagbunga ng isang bigla at kakaibang pagbabago sa kapalaran ng mga tauhan.
10. Kuwentong Pakikipagsapalarang Maromansa
Nasa balangkas ang kawilihan sa halip na sa mga tauhan ang kawilihan, sa mga kawil ng mga pangyayari ang siyang bumabalot sa pangunahing tauhan.
MGA MAHALAGANG SANGKAP NG MAIKLING KUWENTO
1. Tagpuan
Tumutukoy ito sa pook na pinangyarihan ng kuwento at kasama nito ang panahon, oras at kapaligiran. Ang mga ito ay nakatutulong nang malaki sa pagbuo ng namamayaning damdamin.
2. Banghay
Ito ang kawing-kawing ng mga pangyayari na kapag nakalas ay tapos na ang kuwento.
Sa bahaging ito nailulutas ang tunggalian ng mga tauhan sa kuwento.
3. Tauhan
Ang mga taong nagbibigay buhay sa takbo ng mga pangyayari sa kuwento.
Ang pinakamahalagang papel sa kuwento ay ginagampanan ng pangunahing tauhan o protagonist, sa kanya nakatuon ang interest ng mga tauhanng sumusuporta sa kanya at mga tauhang kumakalaban sa kanya.
IBA PANG SANGKAP NG MAIKLING KUWENTO
* Paksang Diwa
Ito ang pinakadiwa ng katha.
Ito ang pang- isipang iniikiran ng maliliit na himaymay ng katha at nabubuo ng manunulat ang kasiyahang pandamdamin at pangkaasalan sa mambabasa.
* Himig
Ito ang maglalantad sa kulay ng kalikasang pandamdamin ng kuwento. Maaring masaya ang kuwento o kaya’y malungkot, mapanudyo, mapagpatawa at maromansa.
* Paningin
Ito ang pananaw na pinagdaraanan ng mga pangyayari. Matutukoy ng isang mambabasa ang iba’t ibang sangkap ng akda sa pamamagitan ng paningin.
Sa pamamagitan ng paningin, makikilala ng mambabasa ang inilalahad na lugar, panahon at ang relasyon ngn mga tauhan.
MGA BAHAGI NG MAIKLING KUWENTO
1. Simula/ Panimula
Sumasaklaw ito sa tagpuan o pook na pinangyarihan, kung kailan naganap ang mga pangyayari at sa mga tauhang gumaganap sa kuwento.
2. Saglit na kasiglahan
Sa bahaging ito ipinapahiwatig ang suliraning kakaharapin ng pangunahing tauhan.
3. Tunggalian
Dito inilalahad ang magkakakawing o magkakabuhol na mga pangyayari. Ang paghaharap ng pangunahing tauhan at iba pang mahahalagang tauhan sa masalimuot na mga kaganapan sa kuwento, ang pinakawili-wiling bahagi ng sinubaybayan ng mga mambabasa.
4. Kasukdulan
Ito ang bahagi ng kuwento na nagbibigay ng pinakamasidhi o pinakamataas na kapanabikan o interes sa mambabasa.
5. Kakalasan/ Wakas
Ang mga pangyayaring magkakabuhol sa katawan ng kuwento ay unti-unti nang nakakalas sapagkat nagkakaroon na ng liwanag ang solusyon sa mga ito.
Dito binibigyan ng pagkakataon ang mambabasa na tapusin ang kuwento at magkaroon ng pagkakataong gamitin ang kanyang pag-iisip.
Mga Sanggunian
- Ugat ng Panitikang Pilipino ni Carmelita Siazon-Lorenzo
- Panitikan para sa mga Kolehiyo at Pamantasan ni Consolacion P. Sauco et.al
- http://en.wikipedia.org
MAIKLING KUWENTO 